شهر رباط کریم

شهر رباط کریم از هزاران سال قبل نیز از مراکز تمدن و زندگی بوده و اثار متعدد کهن که در سال ۶۹ و اواخر ۷۳ در نزدیک رباط کریم از شش هزار سال قبل تا دوره قاجاریه بدست امده مبین این ادعاست. مضافاٌ این که در اطراف بازارک مشهور به چاله بازارک کارشناسان بر این باورند که روستا یا شهری در زیر خاک دفن شده شده است .

رباط کریم به سبب واقع شدن بر سر راه “جاده ابریشم” و راه زیارتی “خراسان به بغداد” از قدیم الایام دارای اهمیت و توجه بوده است و از این روست که قدیمی ترین و بی نظیرترین کاروانسراهای ایران همانند کاروان سنگی در این ناحیه ساخته می شود و به مرور با متروکه شدن آن حکام و رجالی که از این راه رفت و آمد می کردند به فکر ساختن یک کاروانسرای دیگر بنام کاروانسرای فتحعلیشاهی افتاده و برای اینکه رباط کریم از طبیعت چشم نواز و باصفا و باغ ها و کشت زارها بسیار و رود های پر اب (در بازارک) برخوردار بوده از این رو این امر در عهد فتحعلی شاه قاجار تحقق می یابد .

پس از این که اقا محمد خان قاجار تهران را به پایتختی انتخاب و به عمران و ابادی آن همت گماشت و تهران مرکز دوائر دولتی و حکومتی شد ناگزیر از مکان ها مختلف کشور مراجعات مردم برای رفع نیازها و مشکلات اداری و غیره که قبل از آن به اصفهان و قزوین بود بیشتر به تهران متوجه شد و از این رو مردم مناطق جنوبی کشور از جمله شیراز ، اصفهان ، قم ، ساوه و غیره می بایست از رباط کریم که در راه جاده ساوه به تهران واقع بود تردد نمایند و کاروانیان ، قافله های بازرگانی و دسته های نظامی از این مکان گذر می کردند .

علل تجدید حیات و ترمیم رباط کریم :

– وجود کاروانسراها .

– عبور راه آهن تهران – خرمشهر از رباط کریم و وجود ایستگاه راه آهن

– کشف معدن منگنز در کوههای جنوب غربی رباط کریم

– موقعیت جغرافیایی رباط کریم که به علت نزدیکی به تهران استعداد شهرک اقماری ر پیدا کرده است.

احداث شهرک پرند در نزدیکی رودخانه شور .

محدوده رباط كریم در قدیم به عنوان دشتی سرسبز و اباد بوده (و هم اینک نیز داراي زمین های كشاورزی و تاکستان های زیادی می باشد ) و مکان استقرار ، گذر و ارتباطات فرهنگی تمدن های کهن مستقر در غرب ( دشت قزوین ) و شرق آن ( ری باستان ) از زمان پيش از تاریخ تا دوره اسلامی بوده است .

موقعيت جغرفيايي :

شهرستان رباط كریم یكی از شهرستان های غرب استان تهران می باشد و مركز آن شهر رباط كریم می باشد ارتفاع آن تقریبآ ۱۰۳۲ متر از سطح دریا و از شمال به شهرستان شهریار ، از جنوب به شهرستان ری ، از شرق به شهرستان اسلامشهر و از غرب به شهرستان ساوه محدود می شود . رباط كریم تا قبل از سال ۱۳۶۸ ه – ش یكی از بخش های شهرستان كرج محسوب می شد ، اما با توسعه شهرستان شهریار ، رباط كریم همراه با شهریار از شهرستان كرج در سال ۱۳۶۸ جدا و رباط كریم یكی از بخش های شهرستان شهریار شد .

در سال ۱۳۷۶ رباط كریم نیز از شهریار جدا و مستقل شده این شهرستان شامل ۳۰۴ كیلومتر وسعت ، دو ناحیه مركزی و منطقه گلستان ، چهار دهستان ، اسماعیل اباد و میمنت از ناحیه گلستان و دهستان امامزاده ابوطالب و منجیل اباد از بخش مركزی است مجموعا” شامل ۷۶ پارچه آبادی كه ۲۷ روستا خالی از سكنه و ۴۸ روستای دیگر حاوی سكنه می باشد جمعیت روستایی شهرستان بالغ بر ۱۱۱۹۵۶ تن و شمار خانوار روستایی آن به ۲۰۳۳۸ خانوار می رسد ، شهرهای تابعه آن به غیر از رباط كریم كه مركز شهرستان است شامل نسیم شهر و گلستان می باشد .

زمين شناسی:

این شهرستان در جنوب رشته كوههای البرز بر روی رسوبات دوره سوم و چهارم زمين شناسی مرتبط به تقریبآ ۶۵ میلیون سال قبل قرار گرفته است . نوع این رسوبات در دامنه های البرز از توفیت های سبز شروع و در این شهرستان به رسوبات آبرفتی ختم میگردد. از كانیهای این ناحیه میتوان به معدن منگنز در ۶ كیلومتری غرب رباط كریم و معدن متروكه مس در دامنه كوه سیاه نام برد .

آثار باستانی و تحقیقات باستان شناسی در رباط کریم :

انبارهای یخی ( یخچال ها ) :

برای تهیه یخ در فصول بهار و تابستان از چندین سده گذشته در بعضی از مناطق مرز و بوم انبارها و کارگاه های یخ ابداع و ساخته می شد تا یخ مورد نیاز ساکنین این مناطق از این راه تامین شوند.این انبارهای یخی که بصورت مخروطی شکل همانند یک کله قند از خشت و گل با ارتفاع ۷ تا ۸ متر ساخته می شد در فصل زمستان در درون چاله عظیم به وجود امده ، اب را رها نموده و پس از ان ورودی و کلیه محفظه های آن ها بطور تمام مسدود می شد و به مرور با فرا رسیدن فصل ها بهار و تابستان و گرم شدن هوا یخهای قطور تولید شده مورد استفاده قرار می گرفت .

لازم به ذکر است که این انبارها در دوره های زندیه و قاجاریه در ایران بیشتر ساخته شد و در رباط کریم برای تامین یخ این ناحیه و کاروانیان سه انباریخی در فواصل مختلف وجود داشت که در اصطلاح محلی به یخچال مشهور بودند . از این انبارها تا نزدیک به ۳۰ سال قبل نیز استفاده می شده است که با جایگزین شدن یخچالهای برقی این انبارها عملاً غیر قابل استفاده شده اند .

کاروانسرای سنگی :

قدیمی ترین کاروانسرای فلات ایران نزدیک رباط کریم و در کنار دشت اباد و حاصل خیز شهریار وجود دارد . دیوار ضخیم کاروانسرای رباط کریم ارتفاعی معادل دو برابر ارتفاع سازه هایی را دارد که در اندرون کاروانسرا قرار دارند. طرح ساختمان خیلی ساده و حاوی تعدادی اتاق است که درهای آن ها بطرف حیاط اصلی باز می شود. در سه جهت حیاط مرکزی سه ایوان وجود دارد که عرض این ایوان ها تقریبآ ۵ متر می باشد. طرح سازه این کاروانسرا به شکل مسجد جامع ساوه شباهت دارد . این مسجد در فاصله حدودی ۵۰ کیلومتری از کاروانسرا قرار گرفته ، در مسجد جامع در دوره صفوی تغییرات جزئی انجام گرفته و فقط اختلاف مسجد جامع ساوه با کاروانسرای رباط کریم این است که در کارونسرای سنگی فضای خالی گوشه ها را با اتاق های گنبد داری پر کرده اند .

کاروانسرای فتحعلیشاهی داخل شهر (بافت قدیم ):

کاروانسرای مذکور در سال ۱۲۴۵ هجری قمری در زمان پادشاهی فتحعلیشاه قاجار بنا شده و در کیلومتر ۳۷ جاده تهران – ساوه قرار گرفته است ، مشخصات و شناسنامه این بنا که در اداره کل میراث فرهنگی استان تهران ثبت شده به قرار ذیل است

نام بنا : کاروانسرای فتحعلیشاه

محل بنا : رباط کریم

تاریخ احداث : قرن سیزدهم هجری

سابقه تاریخی : دوره قاجاریه

مصالح ساختمانی : آجر، گچ ، خاک و ملات محلی

نوع سقف : مسطح

نمای ورودی : طاقنماهای تزئینی

تزئینات و ملحقات : آجر کاری

4368 90 222

آدرس شهر رباط کریم

تهران-رباط کریم

ارسال دیدگاه برای شهر رباط کریم

تمامی حقوق این وب سایت برای تهران هفت محفوظ است.